Overzicht Boekenweekessays

Het boekenweekgeschenk is een jaarlijkse uitgave in het kader van de Nederlandstalige Boekenweek. Het wordt tijdens die week door boekhandelaars in Nederland gratis aangeboden aan klanten die tijdens die week voor een zeker bedrag boeken komen aanschaffen. Het heeft een vaste lengte van 29.000 woorden of 96 pagina's. Sinds 2014 zijn de Boekenweek en het daarbij behorende Boekenweekgeschenk uitgebreid naar Vlaanderen. Sinds dat jaar wordt het boekenweekgeschenk ook door Vlaamse boekhandels gratis aangeboden aan klanten die tijdens deze week een bedrag van € 12,50 besteden aan boeken.

Het boekenweekgeschenk is een novelle, essay of roman dat ieder jaar door een andere schrijver speciaal voor de Boekenweek wordt geschreven. Daarbij hoeft de auteur niet per se rekening te houden met het thema. De auteur is hoofdgast tijdens het Boekenbal ter opening van deze, Nederlandstalige, Boekenweek. Als eigen geschenk hebben de openbare bibliotheken een aantal malen een boekje uitgegeven met een korte inleiding op de boekenweekgeschenkauteur en diens werk.[1]

Daarnaast wordt er ieder jaar een boekenweekessay uitgebracht dat dieper ingaat op het thema van de Boekenweek van dat jaar, en dat voor een klein bedrag verkrijgbaar is.

Geschiedenis[bewerken]

Tijdens de Boekendag in 1930 werd het boekje De uitgever en zijn bedrijf uitgegeven, ter ere van het 50-jarige jubileum van Nederlandsche Uitgeversbond. Dat boekje was nog geen boekenweek-'geschenk' zoals we dat nu kennen. Twee jaar later, in 1932, werd de eerste Boekenweek georganiseerd met nu voor het eerst een geschenk met de toepasselijke naam Geschenk. Deze traditie werd vrijwel elke volgende Boekenweek herhaald.[2] Het boekenweek wordt uitgegeven door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB); bij toerbeurt nemen verschillende uitgeverijen de eigenlijke productie voor hun rekening.

In de jaren veertig, vijftig en zestig verscheen het boekenweekgeschenk vaak anoniem, gekoppeld aan een tweetal prijsvragen. Eerst was er een wedstrijd waarbij schrijvers een ongepubliceerd werk konden inzenden, waaruit een jury het werk koos dat als boekenweekboek werd uitgegeven. Vervolgens kon het publiek raden wie de auteur was en daarmee prijzen winnen.[2][3]

Trein[bewerken]

Jaarlijks (sinds 2001) kan op de laatste zondag van de Boekenweek op vertoon van het boekenweekgeschenk gratis de hele dag worden gereisd met Nederlandse treinen (inclusief naar het Duitse Leer vanuit Groningen). Dit kan zowel met de papieren versie als met de e-book-versie. Sinds 2015 wordt het boekenweekgeschenk voor dit doel van een speciale vierkante barcode voorzien, zodat je op deze dag met het boekenweekgeschenk kunt in- en uitchecken bij gesloten NS-poortjes. In 2014 liep deze actie ook in België.

Overzicht Boekenweekgeschenken[bewerken]

JaarAuteurTitelGenreThema en bijzonderheden
2018Griet Op de BeeckGezien de feitennovelleNatuur
2017Herman KochMakkelijk levennovelleVerboden Vruchten
2016Esther GerritsenBroernovelleDuitsland, Was Ich noch zu sagen hätte
2015Dimitri VerhulstDe zomer hou je ook niet tegennovelleWaanzin, te gek voor woorden
2014Tommy WieringaEen mooie jonge vrouwnovelleReizen
2013Kees van KootenDe verrekijkernovelleGouden Tijden, Zwarte Bladzijden
2012Tom LanoyeHeldere hemelnovelleVriendschap en andere ongemakken
2011Kader AbdolahDe kraaiCurriculum Vitae – Geschreven portretten
2010Joost ZwagermanDuelnovelleJong zijn: het kind, de jeugd, de jongere
2009Tim KrabbéEen tafel vol vlindersnovelleTjielp Tjielp - De literaire zoo
2008BernlefDe pianomannovelleVan oude menschen... - De derde leeftijd en de letteren
2007Geert MakDe brug[4]reisverslagLof der Zotheid - Scherts, Satire en Ironie; geschenk ook in het Turks uitgegeven.
2006Arthur JapinDe grote wereldnovelleBoem Paukeslag - Schrijvers en muziek
2005Jan WolkersZomerhittenovelleSpiegel der Lage Landen - Onze geschiedenis
2004Thomas RosenboomSpitzennovelleFrankrijk
2003Ronald GiphartGalanovelleStyx - leven en dood in de letteren
2002Anna EnquistDe ijsdragersnovelleHebban olla vogala nestas - Verhalen & gedichten over de liefde
2001Salman RushdieWoedenovelleHet land van herkomst- Schrijven tussen twee culturen
2000Harry MulischHet theater, de brief en de waarheidnovelleLectori Salutem - Verhalen uit de klassieke oudheid
1999Connie PalmenDe erfenisnovelleFamilie-album - Ouders en kinderen in de literatuur
1998Arnon GrunbergDe heilige AntonionovellePanorama Nederland - Stad en land in proza en poëzie
1997Renate DorresteinWant dit is mijn lichaamnovelleMijn God - Religie en religieus gevoel in de letteren
1996Adriaan van DisPalmwijnnovelleEeuwig El Dorado - Latijns-Amerika en het Caribisch gebied
1995Leon de WinterSerenadenovelleDe vijftigste mei - De Tweede Wereldoorlog in de literatuur
1994Hella S. HaasseTransitnovellePoëzie Centraal
1993Willem Frederik HermansIn de mist van het schimmenrijknovelleHet leven geschreven - Dagboeken, brieven en biografieën
1992A.F.Th. van der HeijdenWeerborstelsnovelle't Prachtig rijk van Insulinde - Nederlands Indië
1991Cees NooteboomHet volgende verhaalreisverhaalSchrijvers op reis
1990F. SpringerSterremeernovelleVan boeken krijg je nooit genoeg
1989Hugo ClausDe zwaardvisnovelleBoek en film
1988Maarten BiesheuvelEen overtollig mensverhalenbundelNederland - Vlaanderen
1987Tessa de LooHet rookoffernovelleAmsterdam, culturele hoofdstad van Europa
1986Marga MincoDe glazen brugnovelleVan boeken krijg je nooit genoeg
1985Remco CampertSomberman's actie[5]novelleDe Gouden (50e) Boekenweek
1984Maarten 't HartDe ortolaannovelleWie leest, beleeft meer
1983Wim KanSoms denk ik wel eens bij mijzelf...verzamelbundelVrije tijd? Een boek werkt!
1982Marten ToonderDe Andere WereldstripverhaalBoeken blijven
1981Henri KnapDe ronde van '43novelleIeder zijn eigen boek
1981Gerard ReveDe vierde mannovelleAfgewezen vanwege "controversiële passages"
1980Janwillem van de WeteringDe verdachte VerheugtdetectiveBezig met boeken
1979Simon Carmiggelt & Peter van StraatenMooi kadoverhalenbundelBoeken aan banden
1978Marnix GijsenOverkomst dringend gewenstverhalenbundelBoek en communicatie
1977Mies Bouhuys, Herman van Run en Nico ScheepmakerEven geduld AUBBoek en televisie
1976Hermine Heijermans (samensteller)Snikken en smartlapjesgedichtenBoek en muziek
1975Cees Buddingh'Bericht aan de reizigersnovelleReizen en lezen
1974Louis Couperus (samensteller Karel Reijnders)Als ik, bijvoorbeeld de geest van mijn moeder op den rand van mijn bed...bloemlezingCouperus
1973Bertus AafjesEen lampion voor een blindenovelleLiteratuur en jazz
1972Peter van LindonkPoësiegedichtenPoëzie
1971D.H. CouvéeProtest per prentcartoonsnovelleProtest
1970Jan Gerhard ToonderKasteel in Ierlandnovelle
1969Hubert LampoDe goden moeten hun getal hebbennovelle
1968Max DendermondeKom eens om een keizernovelle
1967Jan de HartogHerinneringen van een bramzijgertjenovelleNog nooit werd er zoveel gelezen
1966Theun de VriesHet zwaard, de zee en het valse hartnovelleLezen is fijn
1965Harry PaapeDe Geuzennovelle
1964Robert van GulikVier vingersdetective
1963Jacques PresserEuropa in een boeknon-fictieEuropa en het boek
1962Anton KoolhaasEen schot in de luchtHet Nederlandse en Vlaamse boek
1961Agaath van ReeDe onbekende urennovelleNovelleprijsvraag CPNB
1960Elisabeth KeesingDe zalenmannovelle25e Boekenweek, Novelleprijsvraag CPNB
1959Hella S. HaasseDat weet ik zelf nietessay
1958August DefresneHet gehuchtnovelleNovelleprijsvraag CPNB
1957Jacques PresserDe nacht der GirondijnennovelleNovelleprijsvraag CPNB
1956P.H. Ritter jr.Ontmoetingen met schrijversportretten
1955Clare LennartOp schrijversvoeten door Nederland
1954Jacques den Haan, Adriaan Morriën, Charles Boost (samenstelling)Goed geboekt
1953Anthonie DonkerTien verhalenverhalen
1952Manuel van LoggemInsecten in plasticnovelleNovelleprijsvraag CPNB
1951Olaf J. de LandellDe porseleintafelnovelleNovelleprijsvraag CPNB
1950Marianne PhilipsDe zaak BeukenootnovelleNovelleprijsvraag CPNB
1949Clare LennartTwee negerpopjesnovelleNovelleprijsvraag CPNB
1948Hella S.HaasseOeroegnovelleNovelleprijsvraag CPNB
1947Antoon CoolenDe ontmoetingnovelleNovelleprijsvraag CPNB
1946Het kleine geschenk
1945geen boekenweek
1944geen boekenweek
1943geen boekenweek
1942geen boekenweek
1941Emmy van Lokhorst en Victor E. van Vriesland (redactie)Novellen en gedichtenNa 1 dag op bevel van de SD teruggehaald uit de boekhandels
1940Egbert Eewijck, Jan Campert en M. VasalisDe Getuige, Deez' kleine Hand, OnweerDrie novellen
1939Antoon Coolen, Augusta de Wit en Johan van der WoudeHuwelijk, Liefde en geweld langs den Barito, Afgesloten balansDrie novellen
1938F. Bordewijk, Marie Koenen en Marianne PhilipsHuis te Huur, Het Friesche goud - Anno 1656, De KoningswegDrie novellen
1937Eduard Elias (redactie)Rondom het Boek 1937
1936Roel Houwink (redactie)Rondom het Boek 1936
1935Roel Houwink (redactie)Rondom het Boek 1935
1934C.J. Kelk (samensteller)12 portretten van Nederlandsche auteursFoto's, bibliografie en biografie van de schrijvers Antoon Coolen, Johan Fabricius, Diet Kramer, A. Viruly, Anthonie Donker, A. den Doolaard, Leo Ott, Eva Raedt-de Canter, C.J. Kelk, M.H. Székely-Lulofs, Fré Dommisse en G. van Nes-Uilkens.
1933C.J. Kelk (samensteller)Herinneringen aan Nederlandsche Schrijvers
1932A.M.E. van Dishoeck, C. Veth en C.J. Kelk (samenstellers)Bijdragen van Nederlandsche schrijvers en schrijfstersEerste officiële boekenweekgeschenk
1931geen boekenweek
1930Johan TersteegDe uitgever en zijn bedrijfjubileumboekje ter ere van het 50-jarig bestaan van de Nederlandsche Uitgeversbond

Uitgaven voor de jeugd[bewerken]

Weliswaar geen geschenken maar: onderstaande uitgaven voor jonge mensen werden voor een lage prijs verkocht tijdens de Boekenweek in de periode van 1948 tot 1987. Ze stonden los van het kinderboekenweekboek tijdens de Kinderboekenweek, die in tegenstelling tot de algemene Boekenweek in oktober plaatsvindt.

  • 1948 Logarithmen en rozen
  • 1949 De muze en het ambacht
  • 1950 De muze op reis
  • 1951 De muze op zee
  • 1952 De speelse muze
  • 1953 De muze en de seizoenen
  • 1954 De muze en de dieren
  • 1955 Twee muzen
  • 1956 De muze zwerft door Nederland
  • 1957 De muze en het meisje
  • 1958 De muze vertelt
  • 1959 De muze en het heelal
  • 1960 De muze viert feest
  • 1961 De muze op school
  • 1962 De muze en de zeventien provinciën
  • 1963 De muze en Europa
  • 1964 De dichter en de muze
  • 1965 Onderweg
  • 1966 Waarachtige driehoek
  • 1967 Theater in de tijd
  • 1968 Het argument van Solimon
  • 1969 Veertig plus, literaire radioportretten
  • 1973 Lijstebrij
  • 1974 Zo ik iets ben
  • 1975 Als je leest ben je nooit alleen
  • 1976 Zing je moers taal
  • 1977 De ontketende held
  • 1983 Nooitgedacht
  • 1984 Ooitgedacht
  • 1985 Ooitgedicht
  • 1986 Ooitgebeurd
  • 1987 Multatuli!

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Noten
  1. ↑Van 2007 tot en met 2010 onder de titel 'Boekenweek-cv' en in 2011 en 2012 onder de titel 'Geschreven portret'. Een voorloper van deze reeks was er de 'Boekenweektest' (2002-2006) die gekoppeld was aan het thema van de boekenweek.
  2. abHistoriek, Geschiedenis van de Boekenweek, door Yuri Visser
  3. ↑Novelleprijsvraag CPNB, letterkundigmuseum.nl
  4. ↑Turkse titel: Köprü
  5. ↑Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, Uitgaven sinds 1930

Boekenweek­essay

Natuurlijk van Jan Terlouw

Een ode aan de natuur en een pleidooi voor duurzaamheid.
Vanaf 10 maart voor maar € 3,50 in de boekwinkel.

Nog altijd vindt Jan Terlouw Nederland een van de mooiste landen van de wereld. Het groen, het water, de dijken, de jagende wolken, de wisseling der seizoenen, het fascineert hem mateloos. Maar hij is ook bezorgd, want de natuur is in gevaar. De klimaatverandering is een feit. Het is niet te laat, maar het is wel de hoogste tijd voor drastische maatregelen. Natuurlijk is een ode aan de natuur en vurig pleidooi om de aarde in betere staat achter te laten voor volgende generaties.

Jan Terlouw (1931) werkte jaren als natuurkundige, voordat hij in 1971 besloot de politiek in te gaan. Hij was onder meer fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer, vice-premier en minister van Economische Zaken. Tijdens zijn rijke politieke carrière was hij ook zeer succesvol als jeugdboekenschrijver (Lemniscaat). Hij schreef onder andere de klassiekers Koning van Katoren (1971) bekroond met de Gouden Griffel, Oorlogswinter (1972) en Briefgeheim (1973) dat eveneens een Gouden Griffel won. Samen met zijn dochter Sanne publiceerde hij sinds 2006 onder andere zes Reders & Reders-thrillers. Ter gelegenheid van zijn 85ste verjaardag verschenen eind 2016 twee titels over het klimaat: het jeugdboek Het hebzuchtgas en de novelle Kop uit ’t zand. Terlouw hield hierbij een hartstochtelijk pleidooi in De Wereld Draait Door, dat miljoenen keren bekeken is en door jong en oud is omarmd.

Jan Terlouw in DWDD

Vrijdagavond 12 mei was Jan Terlouw te gast bij De Wereld Draait Door. Hij vertelde daar over het belang van de natuur, het onderwerp waarover hij voor Boekenweek 2018 het essay zal schrijven.

Eerste reacties Jan Terlouw

 

One thought on “Overzicht Boekenweekessays

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *